Łęgnowo – bydgoskie osiedle położone w granicach miasta Bydgoszczy, w dzielnicy Górny Taras. Liczba mieszkańców 2798^[1]. Nazwa Łęgnowo pochodzi od Łęg^[2].

Historia

Łęgnowo "Wzgórze Krzywoustego" położone na skarpie zwanej Czersk Polski. Od XIII w. należało do grodu Wyszogród, do którego również przynależne było Otorowo, Solec Kujawski i Łęgnowo-Wieś. Opisy walk o te ziemie już w 1113 r. opisywał Gall Anonim. Na tym wzgórzu do zdobycia Wyszogrodu k. Fordonu przygotowywał się Bolesław Krzywousty. Na pamiątkę pobytu króla narożne wzgórze otoczone Brdą, torem regatowym, portem drzewnym nosi nazwę od 1932 r. "Wzgórze Krzywoustego". W okresie międzywojennym ludność niemiecka zamieszkująca wówczas w Bydgoszczy nazwała je wzgórzem "Albrechta" ponieważ tu zatrzymał się cesarz Wilhelm II Hohenzollern wraz z synem Albrechtem. Przed II wojną światową organizacje niepodległościowe postawiły krzyż. Dokument spisany mówi:

...Na miejscu obalonego pomnika niewoli najmniejszą pamiątkę przemiany losów tej ziemi wznosi uszczęśliwione wolnością, pierwsze pokolenie obywateli w kornej podzięce opatrzności...

Istnieje hipoteza, że podwaliny pod krzyż to dawna średniowieczna warownia. Wzgórze wznosi się 40 m n.p.m. Panorama obejmuje swoim zasięgiem: Tor Regatowy w Brdyujściu, Fordon – dzielnicę Bydgoszczy, most nad Wisłą (1300 m dł.) oraz Solec Kujawski z największym masztem radiowym w Europie (1998 r.).

Z tego wzgórza rozpościera się unikalny na skalę kraju widok zakola Wisły. W żadnym innym miejscu Wisła nie dokonuje tak gwałtownego skrętu. Widać stąd: Górę Szybowników (97 m n.p.m.), Górę Myślęcińską (94 m n.p.m.) i Zamkową oraz północny skraj Puszczy Bydgoskiej, gdzie wydmy (obecnie zalesione) dochodzą do 95 m wysokości. Najwyższym wzniesieniem widocznym z tego wzgórza jest Góra Szwedzka (98 m n.p.m.), okolice Cierpic.

W 1964 r. na pamiątkę budowy osiedla domków jednorodzinnych został posadzony na skarpie dąb Stanisław. Nazwa upamiętnia Stanisława Tołysza, który go posadził oraz 7 Stanisławów i 2 Stanisławy zamieszkujące w tym miejscu.

Do 1939 r. u podnóża skarpy funkcjonowały dwie cegielnie i jedna piekarnia.

Łęgnowo-Wieś (wcześniejsze nazwy: Czersk Niemiecki, Grünbach, Langenau) – położone w pradolinie Wisły. Jej początek określa: tor regatowy o dł. 2 km oraz grobla usypana ok. 1905 r. w celu pobudowania drogi do Solca Kujawskiego. Tu znajduje się jaz walcowy wraz z przepławkami, zbudowany w 1904-1906 r. jako budowla hydrotechniczna mająca duże znaczenie dla Brdy wpadającej na tym odcinku do Wisły. Na terenach zalewowych znajdują się lasy łęgowe z dużą ilością ptactwa chronionego.

Podczas prac polowych znajdowano groby skrzynkowe, charakterystyczne dla kultury pomorskiej. Od 1596 r. zaznacza swoją obecność osadnictwo olęderskie. Chata pomenonicka z 1768 r. w Otorowie. Wiek XVIII i XIX to osadnictwo niemieckiej Ewangelicko-Unijnej Gminy Wyznaniowej. I połowa XX wieku to osadnictwo niemieckie trwające do stycznia 1945 roku.

1910-1911 budowa kościoła ewangelickiego oraz cmentarza w centralnym punkcie wsi (nieczynny).

Od 1958 kościół poewangelicki staje się kościołem katolickim, a w 1968 roku Parafią pod wezwaniem Matki Boskiej Królowej Polski. Pierwszym proboszczem został ks. kan. Marian Marchowski.

Stacja kolejowa powstała w 1910 roku – przy dawnym porcie drzewnym. To tu m.in. spławiano Wisłą drewno dla licznych w tej okolicy tartaków. Most kolejowy powstał w 1932 roku.

Wał wiślany dł. 5600 m.

Łęgnowo-Wieś do granic Bydgoszczy włączono w 1977 roku.

Łęgnowo-Osiedle Awaryjne (wcześniejsze nazwy: Czersk Polski, Brahnau) – powstało w czasie II wojny światowej, przy budowie fabryki materiałów wybuchowych, na terenie założonej na początku XVII w. kolonii olęderskiej. Osiedle miało służyc jako dzielnica mieszkalna: 6 domów dwurodzinnych, kasyno oficerskie, baraki dla służby, stajnia dla koni – dla wyższych rangą oficerów niemieckich pracujących w "Dynamit Nobel AG Bromberg" – fabrykę tę budowało 30.000 robotników przymusowych.

15 lipca 1940 r. powstał tu podobóz Außenarbeitslager Bromberg-Brahnau.

6 września 1939 r. w pobliskich lasach, na skraju Puszczy Bydgoskiej, toczyły się ciężkie walki pomiędzy 15. Dywizją Piechoty pod dowództwem gen. bryg. Zdzisława Przyjałkowskiego, a 50. Dywizją Piechoty wchodzącą w skład 4. Armii Pancernej gen. Heinza Guderiana. Walki rozegrały się wzdłuż torów kolejowych i szosy Bydgoszcz – Toruń. Brały w niej udział ze strony polskiej 59. Pułk Piechoty oraz 121. Pułk Piechoty niemieckiej. Na terenie osiedla i fabryki znajdowało się 16 obozów pracy przymusowej, a w nich 2,5 tys. jeńców: radzieckich, jugosłowiańskich, włoskich i francuskich oraz 2,5 tys. kobiet żydowskich z obozu Stutthof.

Do czerwca 1945 r. była tu filia obozu COP Potulice z ok. 1500 osobami w tym 128 dzieci do lat 13 i starcy. Budynki fabryczne w chwili obecnej uznane są jako unikatowy w Europie przykład fabryki zbrojeniowej z okresu II wojny światowej. Tu znajdują się jeszcze autentyczne bunkry.

28 września 2005 r. uchwałą Rady Miasta Bydgoszczy postanowiono utworzyć w planie zagospodarowania przestrzennego park technologiczny pod nazwą "Łęgnowo-Park Technologiczny".

Po wojnie, w latach 50. zbudowano:

• dom kultury (ob. własność prywatna);
• Klub Sportowy "Unia" Łęgnowo, następnie zmienił nazwę na "Chemik", obecnie BKS "Chemik" Bydgoszcz;
• szkołę podstawową – 1955 r.;
• oczyszczalnię ścieków dla m. Bydgoszczy i Solca Kujawskiego;
• Fabrykę Mebli "Helvetia" – na miejscu dawnego stadionu "Unii";
• Zespół EC II;
• klub szkolny kajak-polo "Kormoran";
• bloki mieszkalne – 1960 r.

Komunikacja miejska

• Tramwaje linii nr 6
• Autobusy linii nr 73 i 76

Ulice na Łęgnowie

• Hutnicza
• Łęgnowska
• Nowotoruńska
• Okólna
• Otorowska
• Pionierów
• Plątnowska
• Prądocińska
• Przyłubska
• Spółdzielcza
• Szosa Obwodowa
• Świetlicowa
• Toruńska
• Wypaleniska
• Zakole
• Żółwińska

Przypisy