Arboretum w Bydgoszczy

Skocz do: nawigacji, szukaj
Tablica
Alejka
Łuk kamienny
Jedna z rzeźb "cztery pory roku"

Ogród Botaniczny - Arboretum Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy – arboretum położone w centrum Bydgoszczy. Pełni funkcje naukowo-badawcze, dydaktyczne oraz rekreacyjno-wypoczynkowe.

Lokalizacja

Obiekt zajmuje teren byłego Ogrodu Botanicznego usytuowanego w centralnej części Bydgoszczy. Ogród posiada wymiary 80 x 240 m i graniczy z ulicami: Chodkiewicza, Niemcewicza i Powstańców Wielkopolskich. Od wschodu przylega do niego główny kampus Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.

Historia

Arboretum w Bydgoszczy powstało w 1930 r. na terenie byłego, szkolnego ogródka botanicznego o powierzchni 0,71 ha jako Miejski Ogród Botaniczny. Jego pierwszym dyrektorem był inż. Marian Güntzel[1].

W czasie II wojny światowej obiekt ten został częściowo zdewastowany, wskutek prac ziemnych związanych z obroną miasta. Po jej zakończeniu ówczesne władze miejskie postanowiły przywrócić temu terenowi pierwotny wygląd. 26 stycznia 1946 roku, uchwałą Zarządu Miejskiego miasta Bydgoszczy Miejski Ogród Botaniczny uzyskał status placówki naukowo-badawczej i stał się odrębną jednostką organizacyjną. W tym roku zwiększono jego obszar do 2,5 ha, a na siedzibę kierownictwa ogrodu przydzielono willę wraz z zabudowaniami gospodarczymi, sąsiadującymi bezpośrednio z terenami „Botanika” od strony ul. Niemcewicza. Planowano wówczas utworzenie w tych budynkach Muzeum Przyrodniczego i pracowni przyrodniczych[1].

W latach 1946–1951 uporządkowano obiekt, założono instalacje techniczne oraz wybudowano budynki gospodarcze ze szklarnią. Drzewostan stopniowo uzupełniano nowymi gatunkami drzew i krzewów, rodzimego i obcego pochodzenia[1].

W 1951 roku ogród został przekazany został Instytutowi Hodowli i Aklimatyzacji Roślin i do roku 1979 pełnił funkcje Ogrodu Botanicznego. Podstawowym jego zadaniem było umożliwienie zwiedzającym poznanie różnorodności świata roślin pochodzenia zarówno rodzimego, jak i obcego. „Botanik" umożliwiał obejrzenie różnych osobliwości z dziedziny biologii, morfologii, fitopatologii, dendrologii, stwarzał możliwość poznania flory łąk, lasów, torfowisk itp. Była to również okazja do spotkania się „oko w oko" z wielogatunkowością roślin w warunkach miejskich[1].

Ogród skupiał wówczas 300 gatunków roślin, wydawał corocznie „Katalog Nasion" i prowadził wymianę materiału siewnego z innymi ogrodami botanicznymi w kraju i za granicą[1].

Miarą popularności Ogrodu Botanicznego stała się duża liczba odwiedzających. Wielu mieszkańców Bydgoszczy spędzało tu wolny czas i podziwiało ogrodowe rzeźby czterech gracji (symbolizujących 4 pory roku) Bronisława Kłobuckiego (1896-1944), jak również stałą ekspozycję kamiennych rzeźb, zwanych „Potokiem Kamiennym", ofiarowaną miastu przez artystę Stanisława Horno-Popławskiego. Elementy te, wkomponowane w bogatą roślinność Ogrodu, nadawały mu poetycki wygląd[1].

W 1979 r., gdy zapadła decyzja o utworzeniu nowego Ogrodu Botanicznego w północno-wschodniej części Leśnego Parku Kultury i Wypoczynku, stary „Botanik” stał się ogólnodostępnym parkiem miejskim[1]. W konsekwencji spowodowało to zaginięcie prac rzeźbiarskich prof. Horno-Popławskiego, zegara słonecznego oraz posągów "Czterech pór roku".

W 1995 r. staraniem mgr inż. Marka Wilcza - wojewódzkiego konserwatora przyrody, park uzyskał status kompleksowego pomnika przyrody jako arboretum[1]. O zaliczeniu w poczet zabytkowych elementów przyrody zadecydował fakt, że jest to teren o unikatowej florze krajowej i obcego pochodzenia[1]. W 1999 r. ogród został przekazany Uniwersytetowi Kazimierza Wielkiego. Jest pracownią dydaktyczno-naukową Zakładu Botaniki Instytutu Biologii i Ochrony Środowiska na Wydziale Nauk Przyrodniczych.

Charakterystyka

Ogród zajmuje teren częściowo ujęty w szerokie, łagodnie schodzące terasy, o lekkim nachyleniu z północy na południe[1]. Urozmaiceniem parku jest malowniczo położony staw o powierzchni 50 m2, okolony drzewami i krzewami ozdobnymi. Poza tym znajdują się tu łuki kamienne, pergola, a w narożnikach położonego w jej pobliżu niewielkiego dziedzińca znajdują się kamienne, 1,5-metrowej wysokości rzeźby "Jesień" i "Zima" dłuta prof. Stanisława Radwańskiego z Gdańska. Figury te, stanowiące odrestaurowaną część cyklu czterech posągów stojących tu od 1930 r., wróciły na swoje historyczne miejsce odpowiednio w połowie maja 2008 r. (fundacja Ewy Taterczyńskiej) oraz 22 marca 2010 r. (z inicjatywy Pomorskiej Spółki Gazownictwa). Na swoje miejsce wrócił także zrekonstruowany przez Ryszarda Lewandowskiego zegar słoneczny, będący wierną repliką zegara z 1930 r. Przy południowym ogrodzeniu (na murze nieopodal dawnego wejścia) znajduje się reliefowy plan Bydgoszczy z 1930r., wykonany ze sztucznego kamienia przez Bronisława Kłobuckiego, z wyeksponowanymi krawędziami dolin rzecznych, wzgórzami, wodami, wybranymi drogami oraz zabudową.

Rewitalizacja

Projekt rewitalizacji parku zawarto w Programie Rozwoju Bydgoszczy na lata 2009–2014. Przewiduje on renowację i rekonstrukcję infrastruktury technicznej (szklarnie, pergole, zegar słoneczny, rzeźby, murki, bramki i ogrodzenia, baseny roślin wodnych, relief Bydgoszczy, alpinarium i inne) oraz rewitalizację sfery botanicznej (przebudowa drzewostanu, utworzenie kolekcji roślin rzadkich, zagrożonych i chronionych Pomorza i Kujaw)[2].

Rezultatem projektu będzie podniesienie walorow przyrodniczych, kulturowych, estetycznych oraz edukacyjnych parku. Przewidywany czas realizacji przypada na lata 2010–2012 r., a koszt 1,6 mln zł[2].

Dendroflora

Na terenie arboretum rośnie ponad 300 gatunków drzew i krzewów. Znajdują się wśród nich gatunki rodzime, zagraniczne, prawnie chronione oraz reliktowe[3].

Gatunki reliktowe (szczyt ich rozwoju przypadał na inne epoki geologiczne)[3]:

Gatunki prawnie chronione[3]:

Gatunki iglaste[3]:

Inne rośliny zimozielone[3]:

Rośliny o formach zwisłych[3]:

Rośliny egzotyczne[4]:

Do gatunków rodzimych w parku należą m.in. różne odmiany topoli, klonów, białych brzóz oraz dąb burgundzki, rosnący w pobliżu głównego wejścia[1].

Awifauna

Na terenie arboretum spotykane są liczne ptaki:

Przypisy

  1. ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 Kaja Renata: „Arboretum" - kompleksowy pomnik przyrody Bydgoszczy. [w:] Kalendarz Bydgoski 1996
  2. ↑ 2,0 2,1 Plan Rozwoju Bydgoszczy na lata 2009 - 2014. Załącznik do Uchwały XLV/632/09 Rady Miasta Bydgoszczy z dnia 1 kwietnia 2009 roku
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Kaja Renata. Bydgoskie pomniki przyrody. Instytut Wydawniczy „Świadectwo”. Bydgoszcz 1995. ISBN-83-85860-32-0
  4. ↑ sprowadzone do Europy z zamorskich krajów jako rośliny ozdobne, wykorzystywane do ozdabiania arystokratycznych parków i ogrodów
  5. ↑ wywodząca się z nadrzecznych terenów Ameryki Północnej
  6. ↑ wywodzący się z dolin rzecznych Półwyspu Bałkańskiego
  7. ↑ wywodzi się z Ameryki Północnej
  8. ↑ roślina azjatycka
  9. ↑ wywodzi się z Azji i Ameryki Północnej

Zobacz też

Bibliografia

  • Kaja Renata. Bydgoskie pomniki przyrody. Instytut Wydawniczy „Świadectwo”. Bydgoszcz 1995. ISBN-83-85860-32-0
  • Kaja Renata: „Arboretum" - kompleksowy pomnik przyrody Bydgoszczy. [w.] Kalendarz Bydgoski 1996

Linki zewnętrzne